Giáo phận Phan Thiết vừa khánh thành nhà hưu dưỡng dành cho các linh mục cao niên. Công trình tọa lạc tại khuôn viên Đồi Thánh Giuse ở xã Tân Lập, tỉnh Lâm Đồng trên khu đất rộng thoáng với điểm nhấn kiến trúc đặc biệt. Có thể nói, giáo phận đã tận dụng khoảng không gian hơn 75.000m2 để kiến tạo một mái nhà ấm cúng, mang nhiều dấu ấn riêng…
“Từ ý tưởng ban đầu đến ngày hoàn thành là một hành trình kéo dài 5 năm rưỡi, với nhiều thời điểm tưởng như phải ngưng lại vì những khó khăn trong hoàn cảnh dịch bệnh Covid-19, hoặc những ưu tiên mục vụ khác trong địa phận”, Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám mục Chánh tòa giáo phận Phan Thiết cho biết như thế. Tuy nhiên giờ đây, từng viên đá, từng mảng tường, từng hàng cây rồi cũng đã hình thành một không gian đặc biệt, nơi những “bóng cả” có thể bình tâm nghỉ ngơi, sống tình huynh đệ, cầu nguyện và tiếp tục dâng hiến những năm tháng cuối đời trong bình an.
Điều đáng chú ý là toàn bộ công trình được tổ chức với một dụng ý tinh tế. Đến tham quan nhà hưu, nếu chú tâm quan sát, sẽ nhận thấy từ cổng vào đến các dãy nhà, từ cảnh quan đến nguyện đường trung tâm, mọi đường nét đều được quy tụ về một ý tưởng xuyên suốt: “Thánh Thể và linh mục”. Nếu cả đời mục tử đã được dành cho việc phục vụ đoàn chiên, thì trong những năm tháng nghỉ dưỡng, các ngài vẫn tiếp tục sống ơn gọi bằng lời cầu nguyện và sự hiến dâng âm thầm. Tại chốn này, nhà nguyện – Thánh Thể ở trung tâm, còn nơi ở của các cha hưu quy tụ xung quanh như cây với cành, như cha với con cái…
Khu nhà chia thành 6 cặp dãy nhà đối xứng nhau, tổng cộng 36 phòng, trong đó 34 phòng dành cho các linh mục nghỉ dưỡng, còn lại là các phòng chức năng. Giữa quần thể các dãy nhà, nguyện đường bát giác là điểm nhấn kiến trúc nổi bật nhất. Với diện tích khoảng 350m2, nhà nguyện chẳng hề cuốn hút người ta bởi sự nguy nga, tráng lệ, ngược lại gây ấn tượng bằng hình dáng cân đối, gần gũi và khả năng tạo nên một nơi chốn thiêng liêng, có tính cộng đoàn. Hình bát giác có tám mặt đứng liên kết với nhau, giúp không gian bên trong có cảm giác rộng mở nhưng vẫn giữ được sự tập trung cần thiết cho việc cầu nguyện. Khác với một khối nhà có trục dọc kéo dài, cấu trúc này gợi cảm giác các hướng nhìn được phân bổ hài hòa, người tham dự dễ cảm nhận mình đang ở trong một mái nhà lớn chung, nơi mỗi người hiện diện bên cạnh người khác và cùng hướng lòng về việc cử hành phụng vụ.
Trong tổng thể nhà hưu dưỡng, cách lựa chọn hình bát giác còn tạo nên sự chuyển tiếp mềm mại giữa những dãy nhà ở và không gian chung. Các khối nhà được tổ chức thành những cụm bao quanh nguyện đường, hình thành một bố cục vừa mạch lạc về công năng, vừa giàu tính biểu tượng. Có lẽ, đặc biệt nhất là sự gắn kết. Bởi, dù đứng ở nhà nguyện trung tâm hay bất kỳ căn phòng nào cũng không cảm thấy lẻ loi, mà vẫn thấy mình đang thuộc về. Xin mở ngoặc một chút, phải chăng, khi ấp ủ ý tưởng, có một vị nào đó trong ban xây dựng, thiết kế công trình đã thoáng nghĩ đến tâm lý sợ cô đơn thường thấy của tuổi già mà kiến tạo một bản vẽ giàu sự kết nối gặp gỡ, có ý nghĩa sâu sắc như vậy? Đối với các linh mục cao niên, nguyện đường có lẽ còn là nơi để trở về với nhịp sống vốn đã gắn bó với các ngài suốt nhiều thập niên, trở về với thánh lễ sớm sớm chiều chiều, với sự thinh lặng, chiêm niệm và phó thác.
Đứng ngay tiền đường nguyện đường, tầm mắt mở ra Đồi Thánh Giuse, với pho tượng Thánh Cả đang dắt tay và trò chuyện với Chúa Giêsu bé thơ. Chi tiết này làm cho kiến trúc không còn chỉ là những đường nét được sắp đặt trong không gian, mà gợi nên một câu chuyện có chiều sâu. Và phải chăng, cũng là một cách gợi ra những suy tư, thao thức cho các linh mục ở tuổi xế chiều, khi các ngài cầu nguyện hay bách bộ lần chuỗi, được dễ gặp Chúa qua hình ảnh thân tình… Thánh Giuse xuất hiện trong tư thế của người cha đang đồng hành với con. Ngài đang bước đi, đang trò chuyện, và cũng đang dẫn dắt.
Một đời linh mục vốn là hành trình đồng hành với cộng đoàn, với những gia đình, những người đau khổ, những người đang tìm kiếm niềm tin. Khi tuổi tác khiến bước chân chậm lại, các ngài cũng cần được cộng đoàn đồng hành theo cách tương tự. Bởi vậy, sự hiện diện của Thánh Giuse bên cạnh nhà hưu dưỡng mang một ý nghĩa sâu xa. Ngài như người cha đứng đó để đón những người con sau một hành trình dài. Pho tượng cũng tạo nên một điểm kết thúc đẹp cho tầm nhìn từ nguyện đường. Bắt đầu ở nơi cầu nguyện, ánh mắt được dẫn ra cảnh quan thiên nhiên xanh mát và hướng về vị thánh bổn mạng của nhà hưu dưỡng. Đồi Thánh Giuse và pho tượng này như dấu chỉ chở che dành cho các linh mục cao tuổi.
Nhà hưu dưỡng linh mục giáo phận Phan Thiết còn là kết quả của một hành trình hiệp hành, nơi mỗi thành phần Dân Chúa đều có góp một phần nhỏ bé của mình. Từ Đức Giám mục, các linh mục, tu sĩ, ân nhân đến những gia đình và em thiếu nhi, những đóng góp được gom lại qua nhiều hình thức. Giáo phận cũng đã tổ chức 3 đợt nuôi heo đất. Trong ngày khánh thành, dịp lễ sinh nhật Đức Trinh nữ Maria, Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng đúc kết: “Nhà hưu dưỡng khởi đi từ mảnh đất hoang sơ, viên đá đầu tiên đặt xuống giữa lúc đại dịch căng thẳng, ai cũng trĩu nặng lo âu, nay đã trở thành công trình hoàn chỉnh nhờ sự chung tay của mọi người. Ngôi nhà hưu dưỡng chính là mái ấm của tình hiệp hành và lòng biết ơn”. Rồi rất tâm tình, ngài căn dặn các tín hữu: “Đừng để ngôi nhà này trở thành ốc đảo cô quạnh. Giáo phận tha thiết mời gọi anh chị em hãy trao tặng những cánh hoa yêu thương cho quý cha khi các ngài còn sống. Hãy đưa con cháu đến Đồi Thánh Giuse này hành hương, dâng lên Thánh Cả những lo toan của gia đình và đừng quên ghé thăm nhà hưu để thăm hỏi, nắm lấy bàn tay nhăn nheo của các cha già, lắng nghe các ngài kể chuyện và xin các ngài chúc lành. Chính sự viếng thăm, nâng đỡ và lời cầu nguyện liên lỉ của anh chị em là liều thuốc xoa dịu tuổi già, làm cho Đồi Thánh Giuse thực sự trở thành công viên xanh của hy vọng, của bình an và sự sống”. Ngài lặp đi lặp lại lời mời trong tha thiết: “Mỗi lần đến đây xin đừng vội vã ra về, hãy ghé vào thăm các cha già, một cái bắt tay, một lời chào thăm, một nụ cười hay một ít phút ngồi lắng nghe các ngài sẽ là nguồn an ủi vô giá cho các vị tiền bối của chúng ta”.
Nghe những lời dặn dò của vị mục tử, tôi chợt nhớ về sự dụng tâm của các giáo phận trong việc xây dựng nhà hưu dành cho các linh mục. Nếu ở mảnh đất Tây đô đồng bằng châu thổ, nhà hưu giáo phận Cần Thơ nằm khép mình bên dòng sông Cần Thơ hiền hòa, đón gió mát lành quanh năm; nếu ở đất Sài Gòn nhộn nhịp, giáo phận đã chọn được khu đất Chí Hòa yên tĩnh để các cha hưu tiếp tục sống đời cầu nguyện, nghỉ ngơi…, thì ở đây, miền Trung nắng gió, Phan Thiết có khu đồi Thánh Giuse xanh tươi và mát mẻ, khối công trình kiến trúc mang nhiều ý nghĩa, thích hợp làm nơi an nghỉ, khi các ngài đã mỏi gối chồn chân… Dạo một vòng nhà hưu mới mẻ, những lối đi, khoảng sân, những dãy nhà và khoảng xanh của công trình vừa kết nối các khu chức năng lại tựa như dệt nên một nhịp rất khoan thai, phù hợp với những người đã dành phần lớn cuộc đời để miệt mài bước đi, nay cần sự bình yên, chậm rãi.
Hùng Luân
