Theo thông tin từ Văn phòng Hội đồng Giám mục Việt Nam, ngày 24.5.2025, Đức Thánh Cha Lêô XIV đã chấp thuận đơn xin từ nhiệm sứ vụ Tổng Giám mục Chánh tòa Tổng giáo phận Huế của Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Chí Linh, vì lý do sức khỏe theo giáo luật. Đức Tổng Giám mục phó Giuse Đặng Đức Ngân kế vị Tổng Giám mục Chánh tòa Tổng giáo phận Huế, đồng thời kiêm nhiệm Giám quản Tông tòa giáo phận Đà Nẵng.
TIỂU SỬ ĐỨC TỔNG GIÁM MỤC GIUSE ĐẶNG ĐỨC NGÂN
– Sinh ngày 16.6.1957, tại Hà Nội
Cha: Phaolô Đặng Đức Vượng
Mẹ: Maria Trần Thị Xuân
– Từ tháng 3.1981 – 12.1987: tu học tại Đại Chủng viện Thánh Giuse Hà Nội
– Ngày 08.12.1987: được truyền chức linh mục tại Nhà thờ Chánh tòa Hà Nội
– Từ 02.1988 – 12.1993: Cha xứ hai giáo xứ Thượng Thụy và Cổ Nhuế
– Từ 1989 – 5.1990: kiêm nhiệm Thư ký Đức Hồng Y Giuse Maria Trịnh Văn Căn
– Từ 01.1994 – 5.1999: du học Roma, văn bằng Tiến sĩ Giáo luật
– Từ 9.1999 – 3.2016: Cha giáo Đại Chủng viện Hà Nội, Giám luật và Phó Giám đốc Đại chủng viện Hà Nội
– Từ 1999 – 2003: Thư ký Đức Hồng Y Giuse Maria Phạm Đình Tụng
– Từ 2000 – 2007: Thư ký Giáo tỉnh Hà Nội
– Từ 2001 – 2003: Đại diện Giám mục về Ngoại vụ Tổng Giáo phận Hà Nội
– Từ 8.2003 – 10.2027: Cha xứ Giáo xứ Chánh toà Hà Nội, kiêm Tổng Đại Diện Tổng Giáo phận Hà Nội
– Ngày 12.10.2007: được Đức Thánh Cha Bênêdictô XVI bổ nhiệm Giám mục giáo phận Lạng Sơn – Cao Bằng
– Ngày 3.12.2007: được truyền chức giám mục tại nhà thờ Chánh tòa Lạng Sơn – Cao Bằng, khẩu hiệu “Ad Gentes – Đến với muôn Dân”.
– Ngày 12.3.2016: được Đức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm Giám mục Giáo phận Đà Nẵng
– Ngày 12.4.2016: nhận sứ vụ Giám mục Chánh tòa Giáo phận Đà Nẵng
– Ngày 21.9.2023: được Đức Thánh Cha Phanxicô bổ nhiệm Tổng Giám mục phó Tổng Giáo phận Huế, kiêm Giám quản Tông Tòa Giáo phận Đà Nẵng
– Ngày 10.11.2023: nhận sứ vụ Tổng Giám mục phó Tổng Giáo phận Huế
– Ngày 24.5.2025: kế vị Tổng Giám mục Chánh tòa Tổng Giáo phận Huế
Trong Hội đồng Giám mục Việt Nam, Đức Tổng Giám mục Giuse Đặng Đức Ngân giữ trách vụ Chủ tịch Ủy ban Văn hóa HĐGMVN từ tháng 4 năm 2017 tới nay.
ĐÔI NÉT TỔNG GIÁO PHẬN HUẾ
Tổng Giáo phận Huế có diện tích 9.773km2. Theo Cẩm nang Năm Thánh Tổng Giáo phận năm 2020, giáo phận có 63.070 giáo dân, 182linh mụcvà 85giáo xứ.
Lịch sử hình thành và phát triển của cộng đoàn đức tin TGP Huế trải qua nhiều giai đoạn.
1. Huế thuộc Giáo phận Đàng Trong (1659-1844)
Đức Giáo hoàng Alexandre VII (1655-1667) ban Sắc chỉApostolatus Officium, ký ngày 29.7.1658 bổ nhiệm linh mục François Pallu làm Giám mục hiệu tòa Heliopolis và linh mục Pierre Lambert de la Motte làm Giám mục hiệu tòa Berythe, đều là Giám mục “trong phần đất dân ngoại” ở Việt Nam – Đại Việt. Hơn một năm sau, ngày 9.9.1659, Đức Giáo hoàng Alexandre VII lại công bố Sắc chỉ Super Cathedram phân chia “phần đất dân ngoại” ở Việt Nam – Đại Việt rõ ràng: Đức Giám mục Pallu coi sóc giáo phận Đàng Ngoài và Đức Giám mục Lambert coi sóc giáo phận Đàng Trong.
2. Huế thuộc Giáo phận Đông Đàng Trong (1844-1850)
Đức cha Taberd, vị Giám mục thứ 10 Giáo phận Đàng Trong qua đời năm 1840 và Đức cha phó Cuénot kế nhiệm triệu tập Hội nghị Gò Thị tháng 10.1841, chuẩn bị cho việc xin Tòa Thánh chia tách và thành lập 2 giáo phận mới. Đến tháng 9.1844, Tòa Thánh đã quyết định thành lập hai giáo phận mới: Giáo phận Tây Đàng Trong và Giáo phận Đông Đàng Trong.
3. Giáo phận Bắc Đàng Trong (1850)
Năm 1850, Tòa Thánh lại chia Đàng Trong thành bốn địa phận: Đông Đàng Trong (Quy Nhơn) vẫn do Đức cha Cuénot coi sóc; Tây Đàng Trong (Sài Gòn) do Đức cha Lefèbvre đảm trách; Nam Đàng Trong (Nam Vang) do Đức cha Michel điều hành; Bắc Đàng Trong (Huế) do Đức cha Pellerin cai quản.
Ngày 28.8.1850, Đức Piô IX ban hành Sắc chỉPostulat Apostolici, Đức Hồng Y A. Picchiani thừa lệnh ký tên, đóng dấu ấn Ngư phủ, chấp thuận thành lập giáo phận mới có danh xưng là Bắc Đàng Trong (Giáo phận Huế) với diện tích khoảng 12.227 km2. Ranh giới phía Ðông là biển Ðông. Phía Tây là biên giới Việt – Lào. Phía Bắc là dòng sông Gianh – Nguồn Son, có huyện địa đầu Bố Trạch. Phía Nam từ Thiên hạ đệ nhất hùng quan của đèo Hải Vân trở ra, thuộc huyện Phú Lộc, phủ Thừa Thiên. Nhân sự gồm có 2 thừa sai Pháp Jean Paul Galy và Joseph Sohier; 12 linh mục người Việt; 2 chủng viện Di Loan và Kẻ Sen; 6 tu viện Mến Thánh Giá Nhu Lý, Di Loan, Dương Sơn, Phủ Cam, Kẻ Bàng, Mỹ Hương; 24.000 giáo dân. Tháng 12.1856, Đức cha Pellerin rời Huế vào Đà Nẵng và lên tàu La Capricieuse của Hải quân Pháp đi Hương Cảng rồi đi Pháp. Tháng 11.1860, Đức cha đi Penang. Đức cha giao phó công việc điều hành Giáo phận trong tay Đức cha phó Sohier (tấn phong giám mục 17.8.1851 tại Di Loan).
Năm 1924: Giáo phận có 44 thừa sai, 83 linh mục, 35 sư huynh, 500 nữ tu, 68.000 giáo dân.
Năm 1925: Ðức Giáo Hoàng Piô XI lập Tòa Khâm sứ Ðông Dương. Vị khâm sứ đầu tiên là Giám mục Constantino Ajuti, người Ý, được bổ nhiệm ngày 25.5.1925. Quan Thượng Thư Nguyễn Hữu Bài đã đề nghị và giúp đỡ xây cất Tòa Khâm sứ tại Huế, cạnh nhà thờ Chánh tòa Phủ Cam và khánh thành năm 1925. Năm 1951, Tòa Khâm Sứ được dời ra Hà Nội. Hiện nay, tòa nhà ở Huế là trụ sở của cộng đoàn Mến Thánh Giá Huế.
Năm 1941, Công đồng Đông Dương đã họp tại Tòa Khâm mạng Phủ Cam, Giáo phận Huế lớn mạnh với số giáo dân 74.904 người, 25 thừa sai Paris, 102 linh mục người Việt Nam.
Năm 1950, Giáo phận mừng kỷ niệm 100 năm thành lập Giáo phận, số giáo dân là 78.500.
Ngày 24.11.1960, Đức Thánh Cha Gioan 23 ra Tông Thư “Venerabilium Nostrorum” thiết lập Hàng Giáo phẩm Công giáo Việt Nam với 3 Giáo tỉnh: Hà Nội, Huế và Sài Gòn.
4. Tổng Giáo phận Huế (1960)
Ngày 8.12.1960, Đức Giáo Hoàng Gioan XXIII ban Sắc lệnh nâng Giáo phận Huế lên Tổng Giáo phận và đặt Đức cha Phêrô Martinô Ngô Đình Thục làm Tổng Giám mục. Năm 1962, Tổng Giáo phận Huế có 162 linh mục (112 lm triều, 50 lm dòng) và 100.225 tín hữu. Số giáo xứ có linh mục là 85 và giáo họ không có linh mục là 264.
Từ đó đến nay, Tổng Giáo phận Huế đã được coi sóc bởi các vị chủ chăn kế nhiệm: Đức Tổng Giám mục Philipphê Nguyễn Kim Điền; Đức HY Giuse Maria Trịnh Văn Căn (Giám quản Tông tòa); Đức TGM Stêphanô Nguyễn Như Thể; Đức TGM P.X Lê Văn Hồng; Giuse Nguyễn Chí Linh.
Thiên Mi
