Thánh lễ An táng Đức Cố Giám mục Phaolô Maria Cao Đình Thuyên

THÁNH LỄ AN TÁNG ĐỨC CỐ GIÁM MỤC PHAOLÔ MARIA CAO ĐÌNH THUYÊN

Jos. Trọng Tấn

WGPV (01.9.2022) – Vào lúc 13h00, thứ Hai ngày
29/8/2022, từng hồi chuông trầm buồn ngân lên từ tháp Nhà thờ Chính tòa Xã
Đoài loan tin Đức cha già Phaolô Maria Cao Đình Thuyên đã được Chúa gọi về. Cây
đại thụ – chứng nhân lịch sử của Giáo hội Việt Nam, của giáo phận Vinh và của
giáo phận Hà Tĩnh đã ngã xuống, vị mục tử – người cha già khả kính của hơn 530
ngàn tín hữu Nghệ – Tĩnh – Bình đã về cõi thiên thu, khép lại hành trình 95 năm
cuộc đời trần thế, 62 năm thi hành sứ vụ Linh mục và 30 năm trong thiên chức
Giám mục. Đất trời Vinh – Hà Tĩnh thênh thang khoảng lặng đượm màu tang tóc.
Mùi trầm hương, mùi của biệt ly và hoài niệm ngan ngát tỏa khắp không gian với
niềm tiếc thương khôn tả.

Bước đường in dấu trang sử của bậc hiền phụ khả kính khả ái

Những ngày đại tang này có thể
nói là ngày đại lễ Tạ ơn của hai Giáo phận Vinh – Hà Tĩnh. Tạ ơn vì cuộc sống
cao đẹp của Đức Cố Giám mục Phaolô Maria và giờ đây ngài đã an nghỉ trong tình
yêu Chúa cùng với sự mộ mến của tất cả mọi người.

95 năm làm người, 62 năm hồng ân
Linh mục và 30 năm trong thiên chức Giám mục đã khép lại, trong đó hơn 10 năm
trên cương vị chủ chăn giáo phận Vinh (từ
năm 2000 – 2010, lúc chưa chia tách Giáo phận Hà Tĩnh) là những mốc
son thời gian để giờ đây mỗi người con hai giáo phận cùng điểm lại những nét
chính yếu trong cuộc đời của Đức cha cố Phaolô Maria, những bước đường của bậc
hiền phụ đã in dấu vào trang sử Giáo phận, cùng nhìn về những năm tháng mà ngài
đã hết lòng tận tụy phục vụ đoàn chiên Nghệ – Tĩnh – Bình mà dâng niềm cảm tạ
tình Chúa và bày tỏ lòng thảo hiếu, biết ơn tới ngài.

Hành
trình 95 năm sống đời trần thế, 62 năm Linh mục, 30 năm Giám mục, Đức cha cố
Phaolô Maria đã kinh qua không biết bao nhiêu bước thăng trầm, dâu bể để trung
thành và tận tụy trong bước đường theo Chúa. Ngài sinh ra, lớn lên và được học
hành trong chế độ cũ; trưởng thành, đón nhận và thi hành Thiên chức trong thời
kỳ đầy dẫy gian nan đau khổ của chiến tranh, hận thù, bom đạn đổ nát, nghi kỵ,
bắt bớ, khổ dịch và tù đày; lãnh đạo Giáo phận trong thời kỳ đất nước có những
bước chuyển mình nhưng lại đứng trước những thử thách đức tin của thời đại mới.
Được nghỉ ngơi để có thể nhìn lại những thành quả bởi những cống hiến không mệt
mỏi của đời mình nhưng vẫn không ngừng tuôn đổ suối mạch hồng ân của Chúa cho mọi
người ngang qua những hoạt động mục vụ liên tục. 95 năm ấy biết bao ân tình và
lý tưởng đã trở thành máu thịt, thành hồn vía, để như một lẽ sống phụng sự, “ngọn
lửa Phaolô Maria Cao Đình Thuyên” luôn cháy hết mình trong những phận vụ mục vụ
cho Giáo hội với niềm hăng say dấn thân không mỏi mệt. Người mục tử nhiệt tâm
phục vụ trong khiêm tốn và tận tụy, không đao to búa lớn nhưng âm thầm và bền bỉ;
là người sống và hoạt động xuyên thời gian với những thăng trầm lịch sử; ngài vừa
là nạn nhân, vừa là chứng nhân, vừa là thầy dạy, vừa là người chiến thắng, vừa
là người mở đường cách khôn ngoan sáng tạo. Người cha già luôn ân cần điềm đạm,
tế nhị và vui tươi với lòng yêu thương chân thành và quảng đại, luôn sẵn sàng dấn
thân bảo vệ đoàn chiên trước những bất công. Cùng với thời gian, những dấu ấn vốn
mang sắc thái cá nhân ấy đã hoà vào dòng chung, làm nên những giá trị mang tính
thời đại tồn tại mãi trong lòng hai Giáo phận Vinh và Hà Tĩnh.

Đức Cố Giám mục Phaolô Maria được
mệnh danh là “vị Giám mục trên từng cây số” khi ngài xuôi ngược khắp nẻo đường
Nghệ – Tĩnh – Bình để viếng thăm và phục vụ đoàn chiên. Không những chỉ có mặt
trên từng cây số không gian địa lý, Đức cha cố Phaolô Maria còn có mặt trên từng
cây số thang trật mục vụ trong Giáo phận: Ngài đã lần lượt đảm nhiệm từ công việc
phó xứ, quản xứ cho đến Quản lý Tòa Giám mục, từ cha quản hạt đến cha Tổng Đại
diện, từ Giám mục phó cho đến Giám mục Chính tòa. Đó là hình ảnh người mục tử
lúc nào cũng miệt mài trên đường sứ vụ. Cho dù hành trình sứ vụ đó có lúc bằng
phẳng, yên hàn nhưng cũng không thiếu muôn vàn gai chông của thời thế. Hành
trình của Đức cha cố Phaolô Maria có thể nói là anh em song sinh với một giai
đoạn lịch sử đầy phức tạp vì kỳ thị ý thức hệ, đầy đau thương vì chiến tranh
bom đạn. Tuy nhiên, ngài đã không tránh né, không cầu an, ngài đã có mặt trên từng
cây số hầm hố cong queo. Một hành trình vô cùng gian nan, vất vả, khó nhọc song
hành với những thăng trầm biến chuyển của thời cuộc nhưng cũng đầy hoa trái
thơm lành, in đậm dấu ấn hồng ân Thiên Chúa. Theo năm tháng, Đức cha cố Phaolô
Maria đã trở nên một cây đại thụ, toả bóng nhân đức cho bao thế hệ đoàn chiên.

Đức cha cố Phaolô Maria luôn diễn
tả đời sống của mình theo châm ngôn giám mục mà ngài đã chọn: “Cùng chịu đóng đinh vào thập giá với Đức
Kitô” để kín múc nguồn thiên ân cho sứ vụ mục tử chăn dắt các linh hồn, cho
công cuộc Phúc âm hóa trên mảnh đất Nghệ – Tĩnh – Bình, để mang lửa tình mến đến
với mọi giáo dân trên khắp các thôn nghèo, xóm vắng và ngõ cùng của dải đất đầy
nắng và mưa bão này. Chỉ riêng trong 10 năm với trọng trách chủ chăn Giáo phận (từ năm 2000 – 2010), ngài đã đặt tay
trao ban thừa tác vụ phó tế và linh mục cho 104 ứng viên; 30 giáo xứ mới được
thiết lập; khôi phục và sáp nhập vào Giáo phận Vinh với 6 giáo xứ vùng nam sông
Gianh (trước 2005 thuộc TGP. Huế), đồng thời nhiều họ đạo được tái thiết và
thành lập. Ngài đã thành lập nhiều ban, đoàn thể và hội đoàn Công giáo cho Giáo
phận. Dù sống và phục vụ Giáo phận trong hoàn cảnh lịch sử có rất nhiều khó
khăn nhưng với những nỗ lực vượt bậc, những hy sinh chịu khó cùng với một tinh
thần kiên gan, Đức cha cố Phaolô Maria đã gieo vào những linh mục, tu sỹ và
giáo dân của Giáo phận Vinh – Hà Tĩnh niềm vui phục vụ Tin mừng, lòng yêu mến
Giáo hội và con người.

Cho đến những giây phút cuối cùng của đời dương thế, Đức cha cố Phaolô Maria vẫn có được sức khỏe dẻo dai, sự minh mẫn sáng suốt và tinh thần phục vụ tận tình dường như như không có dấu hiệu suy giảm. Ngài đã làm mục vụ cho đến những giây phút cuối cùng của cuộc đời. 12 năm hưu dưỡng của ngài không bó hẹp trong sự tịnh dưỡng an nhàn nhưng vẫn tiếp tục miệt mài rong ruổi “trên từng cây số” khắp cung đường Nghệ – Tĩnh – Bình để đến với đoàn chiên, cống hiến chút sức lực còn lại trong tuổi già để nuôi dưỡng đoàn con qua bàn tiệc Lời Chúa và Thánh Thể. Người cha già khả ái đã viếng thăm tất cả các giáo xứ và gần như tất cả giáo họ của cả hai Giáo phận Vinh và Hà Tĩnh. Không một con số toán học nào có thể đếm hết được chặng đường ngài đã đi. Chỉ có tình yêu thương, sự hy sinh cho việc hiệp nhất và phục vụ còn tồn tại mãi mãi như chính điều mà ngài đã thốt lên trong thánh lễ Quan thầy Giáo phận ngày 15/08/2009: “…Giáo phận Vinh không chỉ có một Cao Ðình Thuyên mà có hơn 500,000 Cao Đình Thuyên”.

95 năm trần thế với biết bao
thăng trầm, trôi nổi nhưng cuộc đời của Đức Cố Giám mục Phaolô Maria được kết dệt
nên bởi “hạnh phúc” và “tạ ơn” như chính lời chia sẻ của ngài trong thánh lễ mừng
đại thọ 90 tuổi của mình tại Nhà thờ Chính tòa Xã Đoài: “Ôi! Hạnh phúc cho con biết bao. Bởi ngày con sinh ra mình trần
thân trụi, con chẳng đáng là gì! Nhưng rồi từng hồng ân Chúa âm thầm nhỏ xuống
trên con, ngày qua ngày, tháng tiếp tháng, năm nối năm, ngàn vạn hồng ân ấy đã
ghép nên cuộc đời con… Ngày sinh của con có gì là đáng vui, có gì là đáng nhớ,
có gì là đáng mừng, khi con đã nhận muôn vàn ân sủng của Chúa, đã chịu bao ơn
phúc của Giáo hội, đã đón nhận biết bao điều của xã hội, để rồi cuối cùng con
chẳng làm được gì đáng kể cho Chúa, cho Giáo hội và cho đời. Ôi! con mắc nợ
Chúa, con mắc nợ Giáo hội, con mắc nợ mọi người, dù món nợ đó không ai đòi hỏi
con. Lạy Chúa, Chúa đã làm cho con quá nhiều điều. Nhưng xin ban cho con một điều
nữa là cho con luôn biết nhận ra những ân huệ Chúa mà không ngừng cảm tạ tri
ân, để ngày kỷ niệm sinh nhật của con thật là ngày đáng vui, đáng mừng, đáng nhớ”.

Đi dọc diễn trình ấy là hình ảnh
của vị hiền phụ với những cốt cách rất đáng trân trọng, là dấu ấn về vị mục tử
trung thành và tận tụy cho lý tưởng đời mình. Trong sự mẫn cán hi sinh phục vụ ở
tuổi đại thượng thọ 95, ngài đã ra đi về Nhà Cha, giữa lòng đất mẹ Vinh, để lại
niềm tiếc thương vô hạn cho đoàn chiên.

“Tôi đã đấu trong cuộc thi đấu cao đẹp, đã chạy hết chặng đường, đã giữ
vững niềm tin. Giờ đây tôi chỉ còn đợi vòng hoa dành cho người công chính” (2Tm
4, 7 – 8)

Với sự ghi ơn, thương nhớ bậc hiền
phụ đã dành trọn những năm tháng sống trên dương thế cho sứ mạng phục vụ Dân
Chúa, trong những ngày đại tang, hơn 500 phái đoàn chính thức và hàng chục ngàn
con cái khắp nơi đã về kính viếng và cầu nguyện cho Đức cha cố Phaolô Maria. Đức
Hồng Y Luis Antonio Tagle – Tổng trưởng Thánh Bộ Loan Báo Tin Mừng Cho Các Dân
Tộc, Đức Tổng Giám mục Marek Zalewski – Đại diện không thường trú của Đức Thánh
Cha tại Việt Nam, Hội đồng Giám mục Việt Nam đã gửi điện thư chia buồn tới gia đình
Giáo phận Vinh và Hà Tĩnh. Khắp các trang mạng xã hội được phủ kín bởi sự
thương nhớ và biết ơn Đức cha cố Phaolô Maria. Đó là minh chứng sống động cho sự
ghi ơn và tri ân những cống hiến phục vụ không biết mệt mỏi suốt hơn 62 năm
trong sứ vụ Linh mục và 30 năm Giám mục của ngài.

Cách đặc biệt, Thánh lễ An táng Đức
Cố Giám mục Phaolô Maria vào lúc 8h30, sáng ngày 1/9/2022 thật sự đã trở nên điểm
hẹn của lòng hiếu thảo và hiệp nhất của hết mọi thành phần dân Chúa trong gia
đình Giáo phận. Dù tham dự cách trực tiếp tại Nhà thờ Chính tòa Xã Đoài hay
gián tiếp qua phương tiện truyền thông, mọi người con Giáo phận Vinh – Hà Tĩnh
đều hướng về người cha già quá cố khả kính khả ái trong ngày trao gửi thân xác
ngài về lòng đất mẹ.

Thánh lễ An táng được chủ tế bởi
Đức cha Anphong, Giám mục giáo phận Vinh, sự hiện diện đông đảo của quý Đức
cha, quý Đức ông, quý cha Giáo phận Vinh, Giáo phận Hà Tĩnh và đông đảo quý cha
ngoài Giáo phận.

Ngay trước thánh lễ, Đức cha
Anphong, Chủ chăn Giáo phận Vinh đã đặt gậy mục tử và mũ Mitra lên linh cữu Đức
Cố Giám mục Phaolô Maria, một cử chỉ biểu tượng tuy đơn sơ ngắn gọn nhưng nói
lên sự kính trọng, thảo hiếu và lòng biết ơn vô hạn của toàn thể Giáo phận Vinh
và Hà Tĩnh dành cho ngài. Sau đó, Cha Giêrađô Nguyễn Nam Việt, Chưởng ấn TGM
tuyên đọc tiểu sử của Đức Cố Giám mục Phaolô Maria và các điện thư chia buồn.

Trong lời khai lễ, Đức cha
Anphong đã khắc họa lại đôi nét về cuộc đời, sứ vụ của Đức cha cố Phaolô Maria.
Đồng thời ngài mời gọi cộng đoàn cùng hiệp ý dâng lời tạ ơn Thiên Chúa và cầu
nguyện cho Đức cha cố Phaolô Maria sớm hưởng phúc Thiên Đàng. Ngài nói: “Như mọi người đã biết, lúc 13h trưa ngày thứ
2, 29/8, khi Đức cha cố Phaolô Maria nhẹ nhàng trút hơi thở cuối cùng, thì tin
buồn được truyền đi rất nhanh, có người đã đưa tin với tựa đề thế này “ông tiên
đã về trời”. Vâng, ông tiên ấy có nước da trắng bóc toàn thân, mái tóc cũng bạc
phơ theo dòng thời gian 95 năm – gần tròn một thế kỷ, ông tiên ấy lại thường mặc
chiếc áo chùng màu trắng, ông tiên ấy được mọi người gần xa thương mến quý trọng
đã nằm xuống vĩnh viễn, đôi mắt khép lại, trái tim đầy tình thương cũng ngưng đập.
Hôm nay và bây giờ là thánh lễ an táng ngài, cũng là thánh lễ cuối cùng của
ngài trên dương thế sau hơn 62 năm Linh mục và 30 năm Giám mục. Trong thừa tác
vụ linh mục và giám mục, qua đôi bàn tay đã được xức dầu thánh hiến của ngài,
trong vóc dáng nhỏ bé nhẹ nhàng và thanh thoát của ngài, biết bao ân sủng Chúa
đã được chuyển thông cho đoàn chiên hai Giáo phận Vinh – Hà Tĩnh. Và cũng biết
bao ân tình của đoàn chiên đã được ngài cung kính dâng lên cho Chúa… Ông tiên
Phaolô Maria khi sinh thời vẫn được ví von cách trìu mến là “vị giám mục trên từng
cây số”. Ngài dọc ngang dài rộng Giáo phận Vinh cũ từ Nghệ An vào Hà Tĩnh đến tận
Quảng Bình, từ miền đồng bằng ven biển đến vùng đồi núi chập chùng mà chẳng hệ
quản ngại từ nan, nếu hình dung mỗi chuyến đi là một sợi chỉ thôi, thì tất cả
những chuyến đi trong ngần ấy năm linh mục và giám mục của ngài đã dệt nên một
tấm thảm dày chằng chịt. Chắc hẳn những chuyến đi ấy dài hàng trăm, hàng ngàn
và có thể nói là hàng triệu cây số ấy đã dệt nên con đường đưa ngài về nước trời
hôm nay. Xin kính mời cộng đoàn hiệp dâng thánh lễ này để tha thiết cầu nguyện
và tiễn đưa Đức Cố Giám mục về với Chúa để được thưởng công. Chiếc áo lễ tôi
đang khoác, chiếc gậy mục tử tôi cầm và chén lễ mà lát nữa chính tôi dâng lên
cùng với cộng đoàn là của ngài. Tất cả như muốn nói rằng ngài vẫn đang hiện diện
cách sống động, hôm nay, lúc này và tại đây với chúng ta để tiến dâng Thiên
Chúa thánh lễ cuối cùng. Với tất cả tâm tình thương mến, kính trọng Đức Cố Giám
mục, tôi xin mời tất cả cùng hiệp thông tham dự thánh lễ”.

Quảng diễn Lời Chúa trong thánh lễ,
Đức Tổng Giám mục Giuse Vũ Văn Thiên đã nhấn mạnh chết không phải là hết mà là
cửa ngõ mở ra hành trình về nhà Cha trên Trời, từ đó ngài chia sẻ với sự mất
mát tang thương của gia đình Giáo phận Vinh. Gợi hứng từ khẩu hiệu của Đức Cố
Giám mục Phaolô Maria: “Cùng chịu
đóng đinh vào Thập Giá với Đức Kitô”, Đức Tổng Giám mục Giuse đã khắc họa lại
đôi nét về cuộc đời và sứ vụ của Đức cha cố Phaolô. Từ đó làm nổi bật lên hình ảnh
người mục tử nhiệt tâm, hy sinh phục vụ đến tận cuối đời, suốt cả một đời dấn
thân cùng chịu đóng đinh với Chúa Kitô.

Cuối thánh lễ là nghi thức phó
dâng và từ biệt do Đức cha phụ tá Phêrô Nguyễn Văn Viên chủ sự.

Sau đó, Cha Tổng đại diện Phêrô
Nguyễn Văn Vinh, thay lời cho gia đình Giáo phận đã có những lời tiễn biệt, tâm
tình cảm mến, biết ơn trước những cống hiến, hy sinh phục vụ to lớn của Đức cha
cố Phaolô Maria. Ngài nói: “…Đức cha
đã ra đi như chính cách Đức cha sống vậy. Bởi đó chúng con không đứng đây để
than sầu rên rỉ mà để dâng lời tạ ơn Chúa. Xin cho chúng con được vinh dự cùng
Đức cha ca tụng Chúa về muôn việc kỳ diệu Chúa đã làm nơi Đức cha, và ngang qua
Đức cha, đã tuôn đổ muôn vàn ơn lành cho Giáo phận… Chứng tá mà Đức cha để lại
là động lực vô song cho thế hệ con cháu chúng con biết sống trung kiên, can đảm,
khiêm nhường và sáng tạo… Đức cha ra đi một cách nhẹ nhàng thanh thản không làm
phiền Giáo phận, không vướng bận con cháu linh tông huyết tộc, cuộc đời của Đức
cha là cuộc đời cho đi, phục vụ người khác chứ chưa để người khác phục vụ mình…
Trọng kính Đức cha vô vàn khả ái, dù cả Giáo phận có yêu mến quyến luyến Đức
cha, chúng con cũng không thể giữ Đức cha lại bởi Đức cha đã ra đi theo tiếng
Chúa mời gọi. Một lát nữa đây, thân xác Đức cha sẽ đi vào lòng đất mẹ, nhưng
hình ảnh, tinh thần, đường lối mục vụ và cung cách hiện diện của Đức cha sẽ mãi
mãi đi vào lòng người. Những ký ức tốt đẹp về Đức cha sẽ được lưu giữ lâu bền
trong gia đình giáo phận. Với mắt trần xác thịt chúng con xin vĩnh biệt Đức
cha, với con mắt đức tin, với lòng kính trọng và thương nhớ chúng con hẹn ngày
tái ngộ”.

Kế tiếp, Đức cha Anphong, Chủ
chăn Giáo phận, thay mặt Ban Lễ tang cảm ơn quý Đức cha, quý cha, quý cấp chính
quyền, quý ân nhân và toàn thể cộng đoàn.

Cuối cùng là nghi thức di quan,
làm phép mộ phần, hạ huyệt và cất táng linh cữu Đức cha cố Phaolô Maria tại
nghĩa trang Tòa Giám mục.

Đức Cố Giám mục Phaolô Maria ra
đi nhưng ngài đã trở nên bất tử trong lòng mỗi người tín hữu Nghệ – Tĩnh –
Bình. Người mục tử kiên trung, lặng lẽ đi dọc 95 năm hành trình dương thế với tất
cả lẽ sống cao đẹp đã trở nên máu thịt, hồn vía của hai Giáo phận Vinh và Hà
Tĩnh thân thương này. Xin kính dâng lên nén hương lòng tưởng nhớ Đức Cố Giám mục
Phaolô Maria cùng với niềm tin tưởng rằng linh hồn ngài sẽ được thưởng công xứng
đáng trên Nước Trời. Xin thành kính nghiêng mình bái biệt bậc hiền phụ khả kính
khả ái, cây đại thụ cuối cùng, người mục tử nhiệt thành và nhân hiền của chúng
con!

Nguồn: gpvinh.com