Khẩu hiệu mà Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn chọn cho mình khi được chọn làm giám mục năm 1993 là “Như thầy yêu thương”. Và suốt cuộc đời trần thế 92 năm của ngài – trong đó có 61 năm linh mục, 33 năm giám mục và 23 năm được vinh thăng hồng y – là một hành trình đức tin đầy tình yêu thương. Sinh thời, Đức Hồng y từng hơn một lần giải thích ý nghĩa khẩu hiệu của mình như một xác tín đã chọn mang, đó là: “Nếu Thiên Chúa là Cha, thì mọi người cùng bản thân tôi phải sống hiếu thảo với Chúa là Cha, hằng ngày phải lắng nghe Lời Cha dạy con, và sống Lời Cha dạy con trong mọi hoàn cảnh. Sống hiếu thảo với Chúa là Cha, điều đó còn đòi hỏi tôi cũng như mọi người sống yêu thương nhau, tương thân tương trợ với mọi người anh em con một Cha, đặc biệt nâng đỡ những người sống trong cảnh đói rách, nghèo khổ”.
Nhưng trái tim đầy yêu thương cùng trí tuệ lỗi lạc ấy đã nghỉ ngơi vào 17g22 ngày Chúa nhật 22.3.2026, tại Trung tâm Mục vụ. Sự ra đi của ngài để lại một khoảng trống vắng, nỗi buồn lớn cho những người giáo dân Việt Nam, nhất là các tín hữu trong Tổng giáo phận TPHCM, nơi Đức Hồng y đã gắn bó từ năm 1998. Buổi chiều ngày 22.3 vừa qua, khi tin về sự ra đi của ngài được truyền đi, niềm tiếc thương như bao trùm với cộng đồng Dân Chúa. Các giáo xứ trong TGP được mời gọi đổ chuông sầu kéo dài 10 phút vào lúc 20h cùng ngày. Nhanh chóng nhưng đầy sự cẩn thận, chu đáo, các công việc chu toàn cho tang lễ được khẩn trương sắp xếp.
ĐỨC HỒNG Y ĐÃ RA ĐI TRONG VÒNG TAY CỦA CÁC THÀNH PHẦN DÂN CHÚA
Đức cha Giuse Bùi Công Trác, Giám mục phụ tá TGP TPHCM đã chủ sự thánh lễ đưa chân, cầu nguyện cho Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn lúc 20 giờ ngày 22.3.2026, cùng với nhiều linh mục, tu sĩ nam nữ và giáo dân. Nói về sự mất mát vừa mới đến, Đức cha Giuse Bùi Công Trác liên tưởng đến hình ảnh trong Kinh Thánh: “Thưa anh chị em, sự ngậm ngùi thương xót ấy có lẽ nhiều người đã từng trải qua khi chứng kiến người thân mình qua đời. Chiều nay, trong giây phút cuối cùng của Đức Hồng y, có rất nhiều người xúc động khi chứng kiến Đức Hồng y qua đời, và chúng ta vẫn ngậm ngùi thương xót khi gặp đau buồn thử thách, khi hoang mang chán chường, khi ta gặp đau đớn thể xác, và nhất là khi bị liệm kín trong tội lỗi, trong yếu đuối của thân xác. Hình ảnh Lazaro được chôn bốn ngày diễn tả ông đã chết thật sự. Vì theo quan niệm của người Do Thái, sau bốn ngày, linh hồn không còn có thể trở về với thân xác được nữa. Trong bối cảnh ấy, sự can thiệp của Chúa Giêsu làm cho cái chết không còn là một dấu chỉ thê lương ảm đạm, mà là một nhịp cầu bước vào đời sống mới, để rồi khi suy niệm Lời Chúa nói với bà Matta: “Ta là sự sống lại và là sự sống. Ai tin ta thì dầu có chết cũng sẽ được sống, và kẻ nào sống mà tin ta sẽ không chết bao giờ”, gợi lên trong chúng ta viễn cảnh về cuộc đời mình, bởi lẽ ta biết rằng sau khi hoàn tất cuộc đời trần thế, sẽ trở về với Thiên Chúa, trở về với cội nguồn sự sống và tình yêu để được hưởng vinh phúc muôn đời. Chúng ta xác tín rằng Đức Hồng y lúc này đây đang ở bên Chúa. Đức Hồng y cùng với biết bao nhiêu người thân yêu đã ra đi trước, đang hưởng bình an bên Chúa… Chiều nay dường như Chúa ngỏ lời với Đức Hồng y “Con có tin điều đó không?”, và Đức Hồng y đã nói lời tuyên xưng như ngày xưa bà Matta nói với Chúa Giêsu: “Thưa thầy, con tin”. Như thế, niềm tin Phục Sinh đã ngả bóng trên cuộc đời của ngài từ ngày mùng 5 tháng 3 năm 1934 tại Hòa Thành, Cà Mau – khi Đức Hồng y được chào đời – đến chiều hôm nay, để bước vào cõi vĩnh hằng, dệt nên cuộc đời nhân chứng, như tiên tri Daniel viết: “Các hiền sĩ sẽ chói lọi như bầu trời rực rỡ, sẽ chiếu sáng muôn đời như những vì sao”. Cầu nguyện cho Đức Hồng y trong thánh lễ đưa chân hôm nay, chúng ta cũng xin Đức Hồng y cầu thay nguyện giúp cho từng người noi gương bắt chước ngài, để sống cuộc đời nhân chứng tốt lành”.
8 giờ sáng ngày 23.3.2026, các vị chủ chăn và ban tư vấn của Tổng giáo phận đã có phiên họp ngoại thường, bàn về chương trình tổ chức tang lễ Đức cố Hồng y nguyên Tổng Giám mục TGP TPHCM, nguyên Phó Chủ tịch HĐGM Việt Nam. Việc chuẩn bị mộ phần Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn cũng được triển khai ngay, tại vị trí gian cung thánh của nhà nguyện cổ trong Trung tâm Mục vụ, nằm cận kề mộ Đức cố Tổng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Bình, Đức cố Giám mục Phụ tá Luy Phạm Văn Nẫm và Đức cố Tổng Giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc. Hoa tươi cùng các hạng mục trang trí chuẩn bị được sự chung tay của nhiều người dần hoàn tất trong buổi sáng 23.3, trước khi diễn ra nghi thức tẩn liệm và di quan từ nơi tĩnh dưỡng của Đức Hồng y sang nhà nguyện lúc 15 giờ.
Trước khi linh cữu Đức Hồng y được di quan sang nhà nguyện cổ, Đức Tổng Giám mục TGP TPHCM Giuse Nguyễn Năng đã chủ sự nghi thức tẩn liệm, cùng với sự hiện diện của Đức cha Giuse Bùi Công Trác – Giám mục phụ tá TGP; Đức cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm – Giám mục Chánh tòa giáo phận Mỹ Tho, Đức cha Phêrô Trần Đình Tứ – nguyên Giám mục Chánh tòa giáo phận Phú Cường, cùng với hơn 30 linh mục, đông đảo tu sĩ nam nữ, giáo dân và thân nhân Đức Hồng y. Những giọt nước mắt khó kìm nén đã lặng lẽ rơi trong giờ phút xúc động. Trong trật tự, cộng đoàn đã lấp đầy nguyện đường cổ kính. Thánh lễ cầu nguyện sau đó diễn ra trong bầu khí nhiều chiêm niệm.
Chia sẻ trong bài giảng lễ này, linh mục Inhaxiô Hồ Văn Xuân – Tổng Đại diện TGP TPHCM – đã nhắc đến Đức cố Hồng y với những dấu ấn về tinh thần phục vụ, dấn thân tận tụy, khiêm nhường, với trái tim mục tử hết lòng vì người nghèo, luôn thao thức chăm lo đời sống, đức tin cho Dân Chúa. Theo cha, “có thể thấy Đức Hồng y nghiêm nghị, lạnh lùng, nhưng có trái tim ấm áp, bao dung, giàu tình nghĩa và nhân ái”. Cha Tổng Đại diện cũng gợi lại những ấn tượng của ngài về Đức Hồng y: “Khi về TGP TPHCM, Đức Hồng y đã củng cố các hội đoàn, sinh hoạt, tổ chức các ban – nhóm mới để có thể loan báo Tin Mừng ngay trong môi trường sống của mình. Với các linh mục, ngài lo lắng nhiều và lập quỹ tương trợ để các cha an tâm phục vụ, khi đau yếu sẽ được Tòa Tổng lo lắng. Ngài rất quan tâm đào tạo linh mục, gởi các cha du học, mở ra nhiều nước tiên tiến; dành trọn sự quan tâm cho giáo phận, cho các tu sĩ, giáo dân, đặc biệt là việc đối thoại liên tôn… Đức Hồng y rất giàu tình nghĩa, trong những dịp Tết, ngài hay về Cần Thơ để thăm những người từng cộng tác, giúp đỡ; sẵn lòng giúp những giáo xứ nghèo khó, không chỉ ở miệt Cà Mau xa xôi mà ngay ở thành phố này, nhất là với người nghèo, người di dân. Ngài luôn đau đáu với nỗi đau khổ, cô đơn của những người bệnh tật, đau yếu, đặc biệt là của những người nhiễm HIV/AIDS, nên đã mời gọi các tu sĩ phục vụ những bệnh nhân này”. Cha khẳng định Đức Hồng y đã sống trọn tinh thần Tám mối Phúc thật của Tin Mừng (xin xem toàn văn trong số này).
Thánh lễ cầu nguyện cho Đức Hồng y vừa khép lại, đoàn người đến viếng đã rất đông, sổ tang bắt đầu được mở ra, ghi lại bao lời chân tình. Một trong những nét bút sớm nhất là của người em trai út Đức Hồng y: cha Máccô Phạm Minh Thủy – chánh xứ Vịnh Chèo, GP Cần Thơ: “Anh Ba vô cùng quý yêu. Nhờ anh Ba, anh Cả trong gia đình mà em út Mc Phạm Minh Thuỷ nên người và trở thành linh mục của Chúa được 36 năm. Cuộc đời, gương sống của anh sẽ được em suy ngẫm lâu dài. Xin cám ơn anh rất nhiều”.
LỜI TIỄN BIỆT VỚI ĐỨC HỒNG Y KHẢ KÍNH
Ngay trong buổi chiều, lúc 17 giờ ngày 23.3.2026, đoàn đại diện lãnh đạo Thành ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN thành phố Hồ Chí Minh do bà Văn Thị Bạch Tuyết – Phó Bí thư thành ủy làm trưởng đoàn; ông Dương Anh Đức – Trưởng Ban Tuyên giáo – Dân vận thành ủy; bà Trần Thị Diệu Thúy – Phó CT UBNDTP; ông Phạm Minh Tuấn – Phó Chủ tịch MTTQTP; và nhiều vị đại diện cho các Sở – Ban – Ngành TPHCM…, một số nguyên lãnh đạo thành ủy, nguyên lãnh đạo MTTQTP đã đến kính viếng Đức Hồng y GB Phạm Minh Mẫn. Bà Văn Thị Bạch Tuyết ghi trong sổ tang: “Vô cùng thương tiếc Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, nguyên Tổng Giám mục TGP TPHCM, vị Hồng y thứ 5 của Giáo hội Công giáo tại Việt Nam, là người mục tử kính yêu của đồng bào Công giáo. Sự ra đi của Đức Hồng y là mất mát to lớn đối với Giáo hội Công giáo tại Việt Nam, của TGP TPHCM và của khối đại đoàn kết dân tộc. Hồng y để lại dấu ấn sâu đậm về lòng nhân ái, đức khiêm nhường và tinh thần đối thoại. Dưới sự lãnh đạo của ngài, đời sống đức tin, lòng yêu nước của tín hữu Công giáo được nâng cao, trở thành một cộng đồng tín hữu “Kính Chúa yêu nước”, sống “Tốt đời, đẹp đạo”. Với phương châm phục vụ “Như Thầy yêu thương”, Hồng y đã dành trọn tâm huyết cho công cuộc đào tạo con người, đặc biệt là việc xây dựng Trung tâm Mục vụ thành phố thành mái nhà chung của sự hiệp thông, chia sẻ và giao lưu văn hóa. Chúng tôi trân trọng tri ân những nỗ lực không mỏi mệt của Đức Hồng y, với những đóng góp thiết thực, trong các hoạt động an sinh xã hội, chăm lo người nghèo, người yếu thế, góp phần xây dựng thành phố phát triển, nhân văn, nghĩa tình. Thành ủy, HĐND, UBND, UBMTTQVN TPHCM xin gởi lời chia buồn sâu sắc nhất đến HĐGM Việt Nam, Tòa Tổng Giám mục TGP TPHCM, quý linh mục, tu sĩ và toàn thể đồng bào Công giáo”.
Cùng viếng tang trong chiều 23.3 có ông Huỳnh Đảm, nguyên Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; bà Võ Thị Dung – nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch MTTQVN thành phố Hồ Chí Minh và bà Tô Thị Bích Châu – nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, nguyên Chủ tịch MTTQVN thành phố Hồ Chí Minh. Ngoài ra còn có đoàn do ông Nguyễn Văn Đồng – Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo dẫn đầu viếng Đức Hồng y. Viết trong sổ tang, ông Nguyễn Văn Đồng bày tỏ sự trân trọng ghi nhận những đóng góp to lớn của Đức Hồng y cho thành phố và cộng đồng, đồng thời bày tỏ lòng tiếc thương, cũng như gởi lời chia buồn đến toàn thể Tổng giáo phận TPHCM.
ĐOÀN NGƯỜI VẪN NỐI NHAU TRONG TÂM TÌNH TRI ÂN, KÍNH MẾN
Khuôn viên Trung tâm Mục vụ những ngày này luôn đông người từ tờ mờ sớm. Sự tĩnh lặng chỉ được thay thế bởi tiếng rì rầm cầu nguyện và lời kinh. Ngày mới khởi đầu với những người đơn lẻ đến viếng Đức Hồng y và dần đông hơn với nhiều nhóm, nhiều cộng đoàn, tổ chức, giáo hạt, giáo xứ, dòng tu…
8 giờ sáng ngày 24.3.2024, đại diện các giới, ban ngành, hội đoàn là những linh mục, tu sĩ, giáo dân thuộc các hạt Hóc Môn, Gò Vấp và Xóm Mới đã quy tụ về TTMV TGP để dâng thánh lễ cầu nguyện cho Đức Hồng Y GB Phạm Minh Mẫn. Thánh lễ do Đức Giám mục giáo phận Phát Diệm Phêrô Kiều Công Tùng chủ tế, đồng tế có Đức cha Giuse Bùi Công Trác, các cha quản hạt và linh mục, tu sĩ trong ba giáo hạt. Chia sẻ trong thánh lễ, cha Giuse Dương Vũ, chánh xứ Bến Hải mở đầu bằng việc nhắc đến sự hiện diện đông đảo của cộng đoàn, minh chứng cho tình cảm sâu nặng mà mọi người dành cho “người cha, người ông” kính yêu. Cha Vũ gợi nhắc cộng đoàn trở về với bối cảnh bữa Tiệc Ly, khi Chúa Giêsu dâng lời cầu nguyện cùng Chúa Cha trước giờ hiến tế, với lời cầu nguyện: “Lạy Cha, con muốn rằng con ở đâu thì những người Cha đã ban cho con cũng ở đó với con”. Đó cũng là niềm hy vọng được nối dài nơi những người đang tiễn biệt Đức Hồng y hôm nay. Cha điểm lại cuộc đời Đức Hồng y, người đã luôn dạy dỗ đàn chiên tin vào Chúa Giêsu Kitô, và bằng đời sống của mình, đã dẫn dắt họ hướng về sự sống đời đời. Dù khi ở thế gian, ĐHY Gioan Baotixita có thể mang nhiều chức danh và địa vị cao trọng, nhưng khi đứng trước cửa Thiên Đàng, tước hiệu duy nhất và quan trọng nhất để ĐHY được bước vào chính là danh phận “người con của Chúa” qua tên thánh rửa tội Gioan Baotixita. Kết thúc, cha Vũ dâng lời cầu nguyện cho Đức Hồng y và mời gọi cộng đoàn tiếp tục hiệp thông, xin ngài chuyển cầu và nâng đỡ cho những người còn lại đang trên hành trình dương thế.
do Đức cha Phêrô Kiều Công Tùng chủ tế
Thánh lễ thứ hai trong ngày diễn ra vào 11g trưa, nhiều giáo dân đến viếng Đức cố Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn đã cùng hiệp dâng thánh lễ do Đức cha Stêphanô Tri Bửu Thiên – nguyên Giám mục Chánh tòa giáo phận Cần Thơ – chủ tế.
Trong bài giảng lễ, Đức cha chia sẻ về nỗi đau mất mát khi phải tiễn biệt người thân yêu. Ngài gợi lại hình ảnh Matta và Maria khóc thương Ladaro, và chính Chúa Giêsu cũng đã khóc trước nỗi đau của con người. Đức cha ví von cuộc đời mỗi người như một cuốn phim, sẽ được chiếu lại trước mặt Thiên Chúa, nơi mọi việc làm, cả tốt lẫn chưa trọn lành, đều được tỏ lộ, và mời gọi cộng đoàn nhìn lại đời sống mình, bớt bận tâm đến danh lợi, của cải, để chuyên tâm sống tốt lành, thánh thiện hơn mỗi ngày…, rồi mời gọi cộng đoàn hãy luôn xác tín vào Chúa Giêsu Kitô, Đấng có quyền năng ban sự sống đời đời, dầu còn đó nhiều nỗi buồn, nhưng vẫn đặt trọn niềm hy vọng vào lời hứa cứu độ. Kể về Đức Hồng y, Đức cha chia sẻ với phóng viên báo Công giáo và Dân tộc: “Ngày ở Đại Chủng viện Thánh Quí, chúng tôi sống với nhau như tình thầy trò, rất yêu thương nhau. Sáng nay tôi quyết định lên từ sớm để dâng thánh lễ cầu nguyện cho ngài. Đức Hồng y là người ít nói, nhưng mà nói đâu ra đó. Trong tương quan với người xung quanh, ngài sống hài hòa với anh em. Tôi nhớ nhất những khoảnh khắc cứ lúc nào rảnh lại ngồi chơi với nhau một cách vui vẻ, không có sự cách biệt. Với tôi, ngài là một tấm gương sống yêu thương, chan hòa với mọi người”.
Trong đoàn người nối nhau đến viếng linh cữu Đức Hồng y, có rất nhiều người đến từ các tỉnh lân cận như Đồng Nai, Bình Dương (cũ). Có người đến và đi rất nhanh, có người nán lại lâu thinh lặng, mỗi người chọn cho mình một cách tiễn biệt riêng. Ông Đặng Văn Nam (giáo xứ Gò Vấp) nói rằng biết tin từ đêm trước nên ông theo dõi cáo phó để đến viếng. Kỷ niệm từ rất lâu của ông Nam là lần nhận được cuốn sách Bước theo thầy trên đường tình yêu cứu độ của Đức Hồng y, nhân một hoạt động đoàn thể. Trong mắt của người giáo dân tuổi ngũ tuần này, Đức Hồng y là một người nhân hậu, dễ mến, gần gũi. Còn với bà Maria Vũ Thị Bướm (giáo xứ Bình An, GP Xuân Lộc) thì: “Từ tối thứ hai tôi đã lên dự lễ rồi quay trở về để sáng sớm đưa cháu đi học, sau đó tiếp tục chạy xe máy chở bạn từ Biên Hòa lên Sài Gòn dự thánh lễ cầu nguyện cho Đức Hồng y ban trưa. Vì mình là một tín hữu Công giáo nên mong muốn đi để kính viếng vị mục tử đã suốt đời phục vụ cho giáo hội và cầu nguyện cho ngài”. Có lẽ mỗi người đến đây đều từ nhiều phương hướng và điều kiện, khoảng cách khác nhau, nhưng lý do thì giống nhau, là bởi lòng yêu quý và tâm tình tri ân. Thấp thoáng trong sân Trung tâm Mục vụ ngày này có bóng dáng những người xe ôm công nghệ chưa kịp cởi chiếc áo lao động, nhẹ tay làm dấu, cất lời kinh cùng cộng đoàn; trong ngày 24.3, chúng tôi còn quan sát thấy một cháu học sinh cấp 2 mặc đồng phục, đạp xe đạp vô gởi, rồi chạy ù vào nhà nguyện ngồi một mình ở một góc khuất tham dự thánh lễ sốt mến, vai còn mang cả balô đi học.
Cũng trong ngày 24.3, lúc 13g30, đại diện Ban Giám đốc Công an thành phố Hồ Chí Minh do Thượng tá Phan Huy Văn – Phó Giám đốc làm trưởng đoàn cùng một số lãnh đạo phòng ban đã đến kính viếng Đức Hồng y GB Phạm Minh Mẫn. Ngoài ra còn có rất nhiều đoàn của các cơ quan đoàn thể ở thành phố và địa phương; đoàn của các tôn giáo bạn cũng đến viếng trong buổi chiều này.
Lúc 15 giờ, hơn 100 linh mục cùng đại diện các giới, ban ngành, hội đoàn và giáo dân thuộc các hạt Chí Hòa, Phú Thọ, Phú Nhuận và Tân Sơn Nhì đã viếng và dâng thánh lễ cầu nguyện cho Đức cố Hồng y GB Phạm Minh Mẫn, do cha GB Vũ Mạnh Hùng – hạt trưởng hạt Phú Thọ chủ tế, cùng đồng tế là các linh mục trong 4 giáo hạt. Chia sẻ trong bài giảng lễ, cha Giuse Maria Lê Quốc Thăng – hạt trưởng Phú Nhuận đã nhắc lại nhiều công việc mà Đức Hồng y đặc biệt quan tâm khi coi sóc TGP. Theo đó, người yếu thế, khổ đau, đặc biệt là người bị nhiễm HIV, người di dân luôn khiến ngài ưu tư và dành nhiều chương trình hỗ trợ. “Không chỉ dừng lại ở việc bác ái, ngài còn có một tầm nhìn mục vụ sâu rộng. Ngài tái lập các đoàn thể, xây dựng các hội đoàn mới, tổ chức các hoạt động mục vụ…, tất cả nhằm giúp giáo dân sống Tin Mừng và loan báo Tin Mừng giữa đời. Nếu cuộc đời Ngài là một hành trình dấn thân phục vụ, thì những năm tháng cuối đời lại là một hành trình hiến dâng trong thinh lặng, trong hy sinh”- cha hạt trưởng Phú Nhuận đúc kết.
Ngày 24.3, lễ đài chuẩn bị cho thánh lễ an táng cũng bắt đầu được dựng và hoàn thành phần lắp đặt. Một màn hình lớn được đặt bên ngoài cho các tín hữu ở phía ngoài dễ dàng hiệp thông thánh lễ. Các phần khung rạp, mái che, âm thanh, ánh sáng đã hoàn tất. Suốt buổi tối đến về khuya, các đoàn viếng vẫn nối tiếp.
Sáng ngày 25.3, lúc 6 giờ, cha Giuse Vũ Hữu Hiền – Trưởng Ban Truyền thông TGP TPHCM đã chủ tế thánh lễ cầu nguyện đầu ngày, nhà nguyện đầy kín người tham dự. Trong bài giảng, cha nhận định: “Khi chọn châm ngôn “Như thầy yêu thương”, Đức Hồng y cho thấy ngài cũng muốn tiếp bước Chúa Giêsu trong hành trình yêu thương nhờ hai tiếng Xin Vâng. Nếu hai tiếng Xin Vâng đã thúc đẩy Chúa Giêsu luôn vượt qua chính mình để mở ra cho nhân loại, đến nỗi ngài xóa mình để đưa chúng ta về với Thiên Chúa là Cha và với nhau, như là anh chị em sống chung một nhà, thì hai tiếng Xin Vâng của Đức Hồng y khi về nhận Tổng giáo phận cũng đã thúc đẩy ngài vượt qua chính mình để mặc lấy những tâm tình yêu thương của Chúa Giêsu, để rồi có thể mở ra và đón nhận mọi người, thay vì khép kín lại hay loại trừ. Đó là một tinh thần cởi mở…”.
Lúc 8 giờ là thánh lễ liên hạt Gia Định, Thủ Đức, Thủ Thiêm với gần 60 linh mục cùng nhiều tu sĩ và giáo dân đại diện các giới, ban ngành, hội đoàn trong ba giáo hạt. Hiện diện và đồng tế trong thánh lễ còn có các linh mục hưu dưỡng tại nhà hưu giáo phận Bùi Chu – Đền Giuse Công Chính. Cha chủ tế Gioakim Trần Văn Hương – hạt trưởng Thủ Đức, chánh xứ Fatima Bình Triệu – đã nhắc lại cuộc đời của Đức cố Hồng y, từ khi cha Trương Bửu Diệp gieo vào lòng cậu bé Mẫn ngọn lửa ơn gọi, cũng như những thăng trầm trong chặng đường dấn thân phục vụ của ngài. Qua lối sống và lịch sử ấy, Đức Hồng y đã trở thành một chứng nhân của lòng Chúa thương xót, và chu toàn tâm niệm đời mục tử “Như Thầy yêu thương”.
Ngày 25.3 vẫn tiếp tục có nhiều dòng tu, giáo hạt, giáo xứ và giáo dân đến viếng Đức Hồng y. Về phía các cơ quan, đoàn thể, trong buổi sáng, lúc 7g50, có đoàn lãnh đạo Bộ công an do Thiếu tướng Nguyễn Hữu Mạnh, Cục trưởng Cục An ninh nội địa làm trưởng đoàn cùng với lãnh đạo các phòng ban thuộc bộ tại phía Nam đến kính viếng Đức Hồng y. Thiếu tướng Nguyễn Hữu Mạnh đã ngỏ lời chia buồn cùng TGP TPHCM và bà con giáo dân thành phố về sự mất mát to lớn này. Đoàn UBĐKCG TPHCM viếng Đức Hồng y lúc 10 giờ, gồm có linh mục GB Nguyễn Văn Riễn – Chủ tịch; linh mục Antôn Nguyễn Đình Thục, nữ tu Maria Nguyễn Thị Mỹ Dung và ông P.X Đỗ Công Minh là các Phó Chủ tịch; cùng một số thành viên. Lúc 14g30, đoàn đại diện lãnh đạo Quân khu 7 do Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó Chính ủy Quân khu 7 làm trưởng đoàn đã đến viếng Đức cố Hồng y GB Phạm Minh Mẫn – nguyên Phó Chủ tịch HĐGMVN, nguyên TGM TGP TPHCM. Thiếu tướng Trần Chí Tâm đã ngỏ lời chia buồn cùng TGP TPHCM, bà con giáo dân thành phố, và ghi trong sổ tang: “Chúng tôi luôn trân trọng và ghi nhớ những đóng góp của ngài trong các hoạt động nhân đạo, an sinh xã hội, chăm lo cho người nghèo, người yếu thế, góp phần xây dựng, phát triển thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và đất nước nói chung”.
Giữa cái nắng trưa oi ả của Sài Gòn, đoàn người không ngừng đến tham dự các giờ kinh. Buổi chiều, các đoàn thể trong ngoài Công giáo cũng đã đến kính viếng. Đầu giờ chiều đoàn Học viện Công giáo Việt Nam do linh mục Giuse Nguyễn Văn Am, Khoa trưởng, làm trưởng đoàn đã đến. Lúc 15 giờ, thánh lễ cầu nguyện cho Đức cố Hồng y Gioan Baotixita đã được cử hành với sự tham dự của nhiều linh mục, tu sĩ, và đại diện giáo dân các giáo hạt Sài Gòn – Chợ Quán, Tân Định, Xóm Chiếu và Bình An. Ngoài ra cũng có sự hiện diện của cộng đoàn tín hữu Hàn Quốc đang sinh hoạt tại TGP. Cha Gabriel Trịnh Công Chánh, quản hạt Sài Gòn – Chợ Quán chủ tế thánh lễ, đồng tế có gần 70 linh mục thuộc bốn giáo hạt. Trong bài giảng, linh mục Giuse Maria Phạm Hồng Thái, quản hạt Xóm Chiếu đã nhắc lại nhiều kỷ niệm của bản thân với Đức cố Hồng y, qua đó nêu bật ngài là một người hiền lành, gần gũi và bình dân. Đồng thời, như Đức Mẹ đã vâng phục thánh ý Thiên Chúa, Đức Hồng y Gioan Baotixita cũng đã họa lại lời Xin Vâng ấy bằng chính cuộc đời mình.
Đại diện Hội thánh Minh Lý Đạo, Cơ quan Phổ thông Giáo lý Đại đạo, Chương trình “Chung tay ấn tống kinh sách Đại Đạo”, Vĩnh Nguyện Tự cũng đã đến viếng Đức cố Hồng y G.B Phạm Minh Mẫn vào chiều 25.3. Đại diện đoàn, Đạo huynh Thiện Chí, thuộc Cơ quan Phổ thông Giáo lý Đại Đạo phân ưu: “Chúng tôi đến kính viếng và cầu nguyện cho Đức Hồng y sớm trở về cùng Đức Thượng đế chí tôn, Đức Giêsu Kitô, và hộ trì cho Giáo hội tiếp tục sứ mạng cứu độ, truyền bá giáo lý của Đức thượng đế, của Đức Giêsu Kitô để xây dựng hòa bình, phát triển và thịnh vượng, trước nhất cho dân tộc Việt Nam, cho giáo dân Việt Nam và cho cả thế giới”. Trước đó, các đạo hữu thuộc tôn giáo Baha’i Việt Nam do ông Diệp Đình Hữu làm trưởng đoàn cũng đã đến kính viếng và cầu nguyện theo nghi thức tôn giáo mình trước linh cữu Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn.
Một cách tổng quát, trong suốt những ngày tang lễ cho đến trước khi diễn ra thánh lễ an táng sáng thứ Sáu 27.3.2026 đều có các thánh lễ liên các giáo hạt sáng và chiều, do các linh mục trong các hạt và đại diện giáo dân những hạt đó dâng.
Thánh lễ an táng Đức cố Hồng y GB Phạm Minh Mẫn diễn ra lúc 8g30 ngày 27.3.2026, tổ chức trên lễ đài dựng trong sân Trung tâm Mục vụ, với sự đồng tế của các Đức Giám mục trong Hội đồng Giám mục Việt Nam, các linh mục trong và ngoài giáo phận, đại diện các dòng tu và đông đảo giáo dân tham dự.
|
CON NGƯỜI CỦA TÌNH THƯƠNG VÀ TRÁCH NHIỆM
Dẫu là con thứ hai trong gia đình, nhưng trong hoàn cảnh khó khăn của thời cuộc, khi người anh hai qua đời, ngài đã sớm phải đảm nhận vai trò của người anh lớn. Dù gánh nặng gia đình đặt lên vai từ rất sớm, nhưng ngài không hề than vãn, trái lại luôn âm thầm hy sinh để nâng đỡ gia đình. Có thời điểm, khi đang theo đuổi con đường tu học tại Sài Gòn, vì hoàn cảnh gia đình cần người nâng đỡ, ngài buộc phải tạm gác lại việc học, trở về Bạc Liêu để dạy học, vừa phụ giúp cha mẹ, vừa nuôi dưỡng và lo lắng cho các em nên người. Chính nhờ những hy sinh thầm lặng ấy mà anh em chúng tôi mới có được nền tảng để trưởng thành như ngày hôm nay. Đối với riêng tôi, hình ảnh người anh còn tiếp tục đồng hành trong hành trình ơn gọi. Khi tôi trở thành linh mục, ngài vẫn luôn nhắc nhở tôi cũng như mọi người trong gia đình rằng: “Trước hết hãy biết đặt lợi ích của Giáo hội, của cộng đoàn và những công việc chung lên trên những nhu cầu riêng tư của bản thân”. Chính cuộc đời của ngài đã trở thành một mẫu gương sống động và cụ thể cho điều ấy. Linh mục Máccô Phạm Minh Thủy – Chánh xứ Vịnh Chèo, GP Cần Thơ – em ruột Đức cố Hồng y GB Phạm Minh Mẫn |
Cuộc đời của Đức Hồng y Gioan Baotixita là một hành trình phong phú và đầy ý nghĩa trên nhiều phương diện. Là em út trong gia đình, tôi luôn khắc ghi hình ảnh của ngài không chỉ như một vị mục tử của Giáo hội, mà trước hết là một người con hiếu thảo, hết lòng yêu thương cha mẹ, và cũng là một người anh tận tụy, luôn quan tâm, chăm sóc các em bằng tất cả trách nhiệm và tình thương.
| Ngày 5.3.2019, nhân sinh nhật thứ 85 của mình, ĐHY GB Phạm Minh Mẫn đã viết: “Các bạn thân mến! Trong mọi hoàn cảnh, cả lúc nghịch cảnh, cùng lúc khó khăn, hãy luôn giữ nét mặt tươi cười, tỏ ra thân thiện với hết mọi người. Có thế thì mới luôn sống yêu thương, như Thầy Giêsu yêu thương. Có thế mới luôn sống hiếu thảo với Thiên Chúa là Cha, bác ái với mọi người là anh em”. |
|
Văn phòng Tổng Thư ký Liên Hội đồng Giám mục Á châu (FABC) đã gởi thư phân ưu và thông báo đến các thành viên trong tâm tình hiệp thông ngay ngày 23.3.2026, trước sự ra đi của Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn. Thư bày tỏ sự đau buồn và gởi lời phân ưu đến Đức Tổng Giám mục Giuse Nguyễn Năng, Tổng Giám mục TGP TPHCM – Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam – và đến toàn thể Hội đồng Giám mục, cũng như gia quyến, thân hữu của Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn, và toàn thể cộng đoàn dân Chúa thuộc TGP TPHCM. Liên Hội đồng Giám mục Á châu cũng mong muốn mọi người hiệp ý cầu nguyện cho Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn trong các thánh lễ và các giờ cầu nguyện. |
Minh Hải – Bích Vân – Gia Bảo – Anh Thư – Hoàng Long – Thanh Quang thực hiện
