Mút xốp làm đẹp nhà thờ Nam Thái

Mỗi giáo xứ đều có những cách riêng để làm đẹp ngôi thánh đường và chuẩn bị cho các dịp lễ trong năm. Nhiều năm qua, giáo xứ Nam Thái (hạt Chí Hòa, TGP TPHCM) đã chọn một loại vật liệu rất bình thường để tạo nên những tác phẩm trang trí.

Từ loại vật liệu quen thuộc

 “Nhìn vậy thôi chứ tất cả đều làm từ xốp”, ông Đỗ Hữu Quảng, giáo dân trong giáo xứ vừa nói vừa chỉ tay về phía những mô hình trang trí đặt chung quanh khuôn viên nhà thờ. Ngay từ cổng chính vào, một bức tranh lớn tái hiện hình ảnh ngôi thánh đường và dòng chữ mừng 70 năm thành lập giáo xứ bằng những đường nét nổi khối. Những mảng màu được tô công phu khiến nhiều người lầm tưởng đó là gỗ hoặc composite.

Bên hông trái nhà thờ, một tác phẩm khác dài gần bốn mét, gây ấn tượng với hình chén thánh và chùm nho được tạo hình nổi trên nền tranh. Ông Quảng cho biết, khu vực này năm ngoái là hang đá Giáng Sinh, còn góc kia từng dựng cảnh tuyết phủ, thiên thần và cây thông.

Khu vực phía trước cung thánh có lúc biến thành hang táng xác trong mùa Thương Khó. Đến Tết lại thay áo mới với mai, cúc, đào cùng linh vật tượng trưng cho năm mới. Những ngày lễ kính các thánh, lại được cắt ghép thành những bệ hoa văn bao quanh tượng. Tất cả đều được biến hóa từ những tấm mút xốp trắng.

Theo nhiều giáo dân, từ đầu thập niên 1990, một số tu sĩ dòng Chúa Cứu Thế về giáo xứ hỗ trợ dạy giáo lý đã bắt đầu làm các bảng chữ, hoa văn đơn giản phục vụ sinh hoạt thiếu nhi, đồng thời hướng dẫn giáo lý viên thực hiện. Từ những thử nghiệm ban đầu, kỹ thuật cắt ghép, tạo hình dần được tích lũy. Sau hơn ba mươi năm, những mô hình đơn sơ ngày nào giờ đã đạt đến độ hoàn thiện và sắc sảo.

Anh Mai Văn Đạt, Trưởng ban Khánh tiết – Trang trí của giáo xứ cho biết mút xốp được duy trì trước hết vì chi phí thấp, dễ tìm và dễ thi công. Dụng cụ chỉ gồm dao cắt, giấy nhám, keo nến và máy cắt nhiệt tự chế. Quan trọng hơn, vật liệu này có tính linh hoạt cao: một mô hình có thể tháo dỡ, thay đổi hoặc tái sử dụng theo ý tưởng mới. Anh Đạt kể: “Một tuần trước, chúng tôi thiết kế hình ảnh bí tích Thánh Thể, vừa để chào mừng ngày Rước Lễ lần đầu của các thiếu nhi, vừa làm trạm chầu Thánh Thể. Bây giờ nhiều mảng ghép được tháo ra để gắn những hình ảnh mới cho lễ tạ ơn tân linh mục”.

Sự linh hoạt này phù hợp với khuôn viên không quá rộng của nhà thờ Nam Thái. Nếu sử dụng các vật liệu cồng kềnh như gỗ, đá hay kim loại, công vận chuyển, lắp dựng và cất giữ sẽ rất khó khăn. Trong khi đó, những tấm xốp lại nhẹ hơn rất nhiều, không gây cảm giác nặng nề và có thể tháo lắp nhanh chóng sau mỗi dịp lễ.

Của một đồng, công một nén

Đằng sau mỗi công trình tạo hình là nhiều tuần, thậm chí hơn một tháng chuẩn bị. Các ý tưởng được bàn bạc, phác thảo và trình cha xứ duyệt trước khi triển khai. Sau đó, các thành viên trong ban Khánh tiết chia nhau từng công đoạn: người vẽ khuôn, người cắt, ghép, nối, chà nhám bề mặt, pha màu sơn và hoàn thiện những chi tiết cuối cùng.

“Công xưởng chế tác” những tác phẩm này nằm trên tầng cao nhất của nhà xứ. Một xưởng thủ công nho nhỏ với những tấm mút xốp nguyên liệu dựng sát tường. Nhiều phần việc còn đang dang dở: phía này có mảng màu chưa hoàn thiện; góc kia chất đầy các hình khối vừa cắt xong; và những hoa văn, mô hình được giữ lại từ các dịp lễ. Tất cả nằm xen lẫn cùng vài chiếc máy cắt nhiệt tự chế cùng những dụng cụ khác rải rác trên bàn làm việc. Mỗi người đảm nhận một việc khác nhau, bầu khí trên xưởng nhỏ lúc nào cũng rộn ràng.

Tuy nhẹ và linh hoạt, mút xốp cũng dễ hư hỏng. Cũng từng gặp sự cố khi gió lớn làm bung các mảng trang trí dựng cao quanh tượng Đức Mẹ, hay các va chạm nhỏ cũng có thể khiến bề mặt vật trang trí bị tróc sơn, sứt góc. Tuy vậy, chính đặc tính dễ sửa chữa lại giúp việc thay thế trở nên nhanh chóng.

Trở lại với “công xưởng”, trên bàn làm việc, anh Trần Đan Cát Vũ đang cẩn thận ghép những mảnh xốp nhỏ thành một bộ phận lớn hơn. Mỗi lần nhấc lên, anh đều dùng cả hai tay đỡ nhẹ, vì như anh nói: “Một thao tác mạnh tay có thể làm miếng mút mỏng manh bị hư hỏng”. Trong căn gác nhỏ ấy, những động tác chậm rãi và tỉ mỉ dường như đã trở thành thói quen.

Đã gắn bó với công việc này được bốn năm, ông Nguyễn Văn Du kể người tham gia phần lớn làm nghề tự do hoặc có công việc riêng. Ban ngày lo chuyện mưu sinh, chiều tối hoặc những lúc rảnh rỗi lại tranh thủ lên nhà thờ phụ một vài công đoạn. Cứ như thế, qua nhiều tuần lễ, từng phần việc nhỏ góp lại để tạo thành một công trình hoàn chỉnh.

“Phải dành nhiều thời gian chăm chút thì mới đẹp được. Nếu làm nhanh, làm vội, làm dối để xong trong thời gian ngắn thì cũng thành hình đó, nhưng độ tinh xảo không có, mình không thấy hài lòng”, ông Du vừa nói vừa đưa tay vuốt lại một góc cạnh mới chà nhám xong. Đó là tâm lý chung của những người làm công việc sáng tạo, luôn chăm chút để sản phẩm của mình hoàn hảo nhất. Ông Du đã nghỉ hưu, công việc này giúp ông có dịp gặp gỡ, trò chuyện với mọi người, đồng thời góp một phần công sức phục vụ giáo xứ. Đó cũng là tâm tình chung của nhiều thành viên khác trong nhóm.

Tiếng dao đang lướt trên mặt xốp, âm thanh giấy nhám đều đều miết qua những góc cạnh còn thô ráp. Rải rác đâu đó là vài cụm hoa văn dành cho đài thánh Gioan Tẩy Giả, những mảng trang trí chuẩn bị dựng cho lễ kính hai thánh Phêrô và Phaolô, và một số chi tiết của đài Đức Mẹ đang chờ hoàn thiện. Những tác phẩm từ mút xốp ấy đã và đang góp phần làm nên diện mạo trang nghiêm vào mỗi dịp lễ ở nhà thờ Nam Thái.