WHĐ (26.01.2024) Sáng ngày 25.01.2024, Đức Thánh Cha đã có buổi gặp gỡ đoàn thẩm phán cùng với các luật sư và viên chức của Tòa Thượng thẩm
nhân dịp khai mạc Năm Tư pháp lần
thứ 95 của Tòa Rota ở Rôma.

Là nơi cứu xét các đơn xin tuyên bố hôn nhân vô hiệu, từ cấp hai trở lên, hiện nay Toà Rota gồm 22 thẩm
phán đến
từ nhiều quốc gia khác nhau, với vị Niên trưởng là Đức Tổng Giám mục
Alejandro Arellano Cedillo. Sau đây là nội dung bài
Diễn văn của Đức Thánh Cha:

DIỄN VĂN ĐỨC THÁNH CHA PHANXICÔ

DÀNH
CHO CÁC THẨM PHÁN CỦA TÒA THƯỢNG THẨM ROTA Ở ROMA

Hội trường Clementine
Thứ năm, ngày 25 tháng 01 năm 2024

Kính thưa quý chức của Tòa Thượng thẩm,

Như mọi năm, hôm nay tôi vui mừng được đón tiếp quý vị, cùng quý anh chị em làm việc tại Tòa Thượng thẩm Tông tòa này. Tôi
xin cảm ơn vị Niên trưởng và tất cả quý vị vì sự phục vụ quý báu mà quý vị đã cống
hiến cho thừa tác vụ Phêrô trong việc thi
hành công lý của Giáo hội.

Hôm nay, tôi muốn cùng với quý vị suy tư về khía cạnh quan trọng của việc phục vụ này, một khía cạnh
mà tôi thường nhắc lại, ngay cả với một loạt
bài giáo lý, tức là chủ đề về phân định. Tôi có ý
tập trung vào sự phân định cụ thể mà quý vị cần thực
hiện trong lĩnh vực thủ tục hủy hôn,
liên quan đến sự tồn tại hay nói cách khác là các lý do để tuyên bố hôn nhân vô
hiệu. Tôi nghĩ đến phán quyết mang
tính
hiệp đoàn
của quý vị ở Rota, phán quyết được các tòa án hiệp đoàn địa phương thực hiện, hoặc,
khi điều này không thể thực hiện được, bởi một thẩm phán duy nhất có lẽ được hỗ
trợ
của 2 thẩm định viên, cũng như phán quyết do chính Giám mục giáo phận ban hành, đặc biệt là
trong các thủ
tục ngắn gọn hơn, có sự tham khảo ý kiến
của thẩm tra viên và thẩm định viên.

Đây là một chủ đề luôn có tính thời sự, vốn ảnh hưởng đến phạm vi cải cách được
thực hiện trong
các tiến trình huỷ hôn cũng
như việc
chăm sóc mục vụ gia đình, được
gợi hứng bởi lòng thương xót đối với các tín hữu đang gặp phải những tình huống
khó khăn. Đàng
khác, việc bãi bỏ yêu cầu
đưa ra
phán quyết tuân thủ kép
trong các trường hợp huỷ
hôn, đưa ra phiên tòa ngắn hơn trước Giám mục giáo phận, cũng như nỗ lực sắp
xếp hợp lý và làm cho công việc của tòa án trở nên dễ tiếp cận hơn, không được
hiểu lầm, cũng
như không được
lơ là nhu cầu phục vụ các tín hữu với sự chăm sóc mục vụ nhằm giúp họ nắm bắt được
sự thật về hôn nhân của mình. Đó là một sự phục vụ, một sự phục vụ mà chúng ta
cung cấp.
Như tôi đã đề cập trong lời tựa của Tự sắc Mitis Iudex Dominus Iesus, mục đích nhằm khuyến khíchkhông phải sự vô hiệu của hôn nhân, mà là snhanh chóng của thủ tục, cũng không kém phần đơn giản thích đáng, ngõ hầu tâm hồn
các tín hữu đang chờ đợi được biết rõ tình trạng của mình không bị đè nén lâu
dài trong bóng tối ngờ vực do phán quyết tòa án bị chậm trễ
”. Vì vậy, theo chân các vị Tiền nhiệm của mình, tôi muốn “các vụ án vô hiệu của hôn nhân phải được giải quyết bằng con đường tư pháp, chứ
không phải con đường hành chánh. Điều này không vì do bản chất của sự việc đặt
ra cho bằng là do nhu cầu phải bảo vệ tối đa sự thật của dây hôn phối thánh
thiêng: và điều này nhất thiết phải được bảo đảm nhờ trật tự pháp lý”
.

Đồng thời, việc nhấn mạnh tầm quan trọng của lòng
thương xót trong việc chăm sóc mục vụ gia đình, như tôi đã làm một
cách đặc biệt với Tông
huấn
Amoris Laetitia
[1],
không làm giảm bớt cam kết của chúng ta trong việc tìm kiếm công lý liên quan đến
các nguyên nhân hủy hôn. Trái lại, chính trong ánh sáng của lòng thương xót đối
với con người và lương tâm của họ, việc phân định tư pháp về
vấn đề vô hiệu là rất quan trọng.
Nó có một giá trị mang
tính mục vụ không thể thay thế và phù hợp một cách hài hòa với việc chăm sóc mục
vụ tổng thể dành cho các gia đình. Như
vậy,
điều
Thánh Thomas Aquinas tuyên bố của đã được hiện thực hóa: “Lòng thương xót không làm suy yếu
công lý, nhưng là sự viên
mãn của công lý”[2].

Như quý vị biết rõ qua kinh nghiệm của mình, việc phán quyết thường không hề dễ dàng. Đạt được sự chắc chắn về mặt luân lý về tính vô
hiệu, vượt qua giả định về tính
thành sự trong trường hợp cụ thể, bao hàm việc hoàn thành một sự phân định mà toàn bộ tiến
trình, nhất là việc điều tra sơ bộ, phải tuân theo. Sự phân định này là một
trách nhiệm lớn lao mà Giáo hội giao phó cho quý vị, vì nó ảnh hưởng mạnh mẽ đến
đời sống của các cá nhân và gia đình. Cần phải đối diện
với nhiệm vụ này với lòng can đảm
và sáng suốt, nhưng trước hết
, điều cốt yếu là phải trông cậy
vào
ánh sáng và sức mạnh của Chúa Thánh Thần. Quý thẩm phán thân mến, nếu không cầu nguyện thì
chẳng thể thực thi
công lý. Nếu có ai đó trong quý vị không cầu nguyện
thì tốt nhất
người ấy nên từ chức. Trong Adsumus, lời cầu xin tuyệt vời dâng lên Đấng An ủi được đọc trong các cuộc họp của Tòa án của
quý vị, có đoạn: “
Lạy Chúa
Thánh Thần,
này chúng con đang hiện diện trước
tôn nhan Chúa,
khi cùng nhau tụ họp nhân danh Chúa. Chỉ có Chúa là Đấng hướng dẫn chúng con, xin hãy ngự trị trong tâm hồn
chúng con;
xin dạy chúng con lối đường phải đi và cách bước đi trên lối đường đó. Chúng con yếu đuối và tội lỗi, xin đừng để chúng con u mê sa vào nẻo đường lầm cũng đừng để sự cảm thông của con
người khiến
chúng con
làm
theo thiên kiến, vì chúng con là một trong Chúa và không có gì làm chúng
con
lạc xa khỏi chân lý”. Chúng
ta hãy luôn nhớ điều này: việc phân định được thực hiện “
bằng việc quỳ gối
và nếu một thẩm phán không biết quỳ gối cầu nguyện, thì
tốt nhất họ nên từ chức – cầu xin ơn Chúa Thánh Thần: chỉ bằng cách này chúng
ta mới có thể đi đến những quyết định hướng tới lợi ích của các cá nhân và của
toàn thể cộng đoàn Giáo hội.

Do đó, tính khách quan của việc phân định tư pháp đòi
phải thoát khỏi mọi thành kiến, d
ù là ủng hộ hoặc chống lại việc tuyên bố vô hiệu. Điều này bao hàm việc giải
thoát
bản thân khỏi sự khắt khe của
những người luôn đòi hỏi sự chắc chắn tuyệt đối lẫn thái độ lấy cảm hứng từ
niềm xác tín sai lầm rằng câu trả
lời tốt nhất luôn là vô hiệu, điều mà Thánh Gioan Phaolô II gọi là “
nguy cơ
của lòng thương xót giả tạo
… chỉ là mục vụ bên ngoài mà thôi”. Ngài nói tiếp, thực ra, “những con đường đi chệch khỏi công lý và sự thật rốt cuộc lại khiến con người xa cách Thiên Chúa, do đó
mang lại kết quả ngược lại với những gì được tìm kiếm trong
thiện chí[3].

Sự phân định của thẩm phán đòi hỏi hai nhân đức cao cả: khôn ngoan và công bằng, và hai nhân đức này phải được đức ái hướng dẫn. Có một mối liên hệ mật
thiết giữa đức
khôn ngoan và công bằng, vì
việc thực thi luật
pháp cách khôn ngoan nhằm mục đích nhận biết điều gì là công bằng trong từng trường hợp cụ thể. Do đó, sự khôn
ngoan không hàm
ý một quyết định tùy ý, nhưng là một hành vi tuyên bố về sự tồn tại hoặc mặt khác của thiện ích hôn
nhân; vì
thế, một sự khôn ngoan về mặt pháp lý, để thực sự có tính mục vụ,
phải công bằng. Sự phân định công bằng bao hàm hành vi bác ái mục vụ, ngay cả
khi phán quyết là phủ
định. Và cũng là một rủi ro.

Việc phân định tính thành sự của mối ràng buộc là một công việc
phức tạp, trong đó chúng ta không được quên rằng việc giải thích luật giáo hội
phải được thực hiện dưới ánh sáng sự thật về hôn nhân bất khả phân ly, vốn
là sự thật mà Giáo hội bảo vệ và truyền bá trong việc rao giảng và sứ mạng của mình. Như Đức Bênêđíctô XVI đã dạy: “Việc giải
thích giáo luật phải được thực hiện trong Giáo hội. Đây không phải là một hoàn
cảnh thuần tuý
bên ngoài, tùy thuộc vào môi trường xung quanh nhưng nó là lời mời gọi đến cùng một
mảnh đất của Giáo luật và thực tế được nó
quy định. Cảm thức với
Giáo hội (
Sentire cum Ecclesia) cũng có ý nghĩa trong khuôn khổ kỷ
luật, vì những nền tảng giáo lý luôn hiện diện và hoạt động trong các quy tắc
pháp lý của Giáo hội
[4].

Thưa quý thẩm phán, tôi xin quý vị điều này: hãy cảm thức với Giáo hội. Và tôi xin hỏi
từng người trong quý vị: quý vị có cầu nguyện
, có cảm thấy là mình đang ở với Giáo hội không? Quý vị
có khiêm tốn cầu nguyện, cầu xin Chúa
soi
sáng
để cảm thức với Giáo hội không? Tôi quay lại vấn đề
này: lời cầu nguyện của vị
thẩm
phán
là cần thiết đối với nhiệm vụ của ông ấy. Nếu một thẩm phán không cầu nguyện hoặc không
thể cầu nguyện thì tốt nhất ông ấy nên đi làm công việc khác.

Cuối cùng, tôi muốn nhắc lại rằng việc phân định về
tính vô hiệu được hỗ trợ và bảo đảm bởi tính chất hiệp hành của nó
[5].
Khi tòa án mang tính hiệp
đoàn, như thường lệ, hoặc khi chỉ có một thẩm phán nhưng ông tham khảo ý kiến
của những người có thẩm quyền, việc phân định diễn ra trong bầu khí đối thoại
hoặc thảo luận, trong đó sự thẳng thắn và lắng nghe nhau là nền tảng, vì mục
đích chung là
đi tìm sự thật. Đây cũng là một nghiên cứu
quan
trọng và nghiêm túc. Như tôi đã nói, trong việc phục vụ này, điều cần thiết là
phải cầu khẩn Chúa Thánh Thần, khi
chúng ta cố gắng triển khai mọi phương tiện của con người để xác định sự
thật. Đó là lý do tại sao điều quan trọng là cuộc điều tra sơ bộ phải được tiến
hành cẩn thận, để không đưa ra phán quyết vội vàng và tiên nghiệm, cũng như điều
cần thiết là, để chu
toàn nhiệm vụ, thẩm phán phải trau dồi tiến trình thường huấn của mình qua việc nghiên cứu
pháp luật và học thuyết pháp lý. Thưa quý
chức của
Tòa Thượng thẩm thân mến, quý vị có trách nhiệm đặc biệt trong việc phán quyết: do đó, tôi
khuyên quý vị hãy ngoan nguỳ
trước Chúa Thánh Thần.

Tôi phó thác công việc của quý vị cho Đức Maria Rất Thánh, Đấng cực khôn cực ngoanĐấng chỉ bảo đàng lành. Tôi ưu ái ban phép lành cho quý vị. Xin quý vị cũng
nhớ
cầu nguyện cho tôi, vì công việc của tôi không hề dễ dàng! Đôi khi công
việc này
thật thú vị nhưng không hề dễ
dàng. Xin
cảm ơn.

Nt. Anna Ngọc Diệp, OP
Dòng Đa Minh Thánh Tâm
Chuyển ngữ từ: vatican.va (25. 01. 2024)



[2] Tổng luận Thần học,
I, q. 21, A. 3, 2. X
. Tông
huấn
Amoris laetitia
, 311.

[3] Diễn văn dành cho Tòa Thượng Thẩm Rota ở Roma, ngày 18.01.1990,
số 5.

[4] Diễn văn dành cho Tòa Thượng Thẩm Rota ở Roma, ngày 21.01.2012.

[5] X. Diễn văn dành cho Tòa Thượng Thẩm Rota ở Roma, ngày 27.01.2022.