Được Đức Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn đặt làm Giám đốc Trung tâm Mục vụ TGP TPHCM, sau đó ít năm là làm Giám mục Phụ tá của ngài, tôi có cơ hội làm việc dưới sự hướng dẫn của Đức Hồng y trong nhiều năm, và học được nơi ngài nhiều điều.
Trước hết, tôi thấy ngài là một giám mục thiên về hành động cụ thể hơn là suy tư trừu tượng. Nói cách khác, ngài thích làm thần học hơn là suy tư thần học. Rất nhiều điều có thể nói đến ở đây, nhưng chỉ xin lấy một sự kiện cụ thể để minh họa, đó là mối quan tâm của ngài đối với những người có HIV/AIDS. Ngài quy tụ các dòng tu để lo cho họ tại Trung tâm ở Bình Phước. Ngài còn mua đất ở Cần Giờ, tự mình vẽ thiết kế và làm sa bàn về khu đất đó, với những ngôi nhà để phục vụ sinh hoạt hằng ngày cho người HIV cách thuận tiện nhất. Ngài không chỉ suy nghĩ về những người bị gạt ra bên lề xã hội, mà còn hành động cụ thể để giúp đỡ họ.
Kế đến, Đức Hồng y là một giám mục thích làm việc tập thể hơn là cá nhân; với quan niệm nhiều cái đầu, nhiều bàn tay vẫn tốt hơn chỉ có một cái đầu và một bàn tay. Chính vì thế, ngay sau khi nhận nhiệm vụ Tổng Giám mục TGP TPHCM, ngài đã đặt các vị đại diện Giám mục để lo cho các thành phần Dân Chúa trong TGP: linh mục, tu sĩ, giáo dân. Ngài lập Ban tư vấn và thường xuyên làm việc với Ban tư vấn vào mỗi thứ Sáu hằng tuần. Hầu như không bao giờ ngài bỏ buổi họp thứ Sáu này, vì đây chính là dịp để cùng nhìn lại, cùng suy nghĩ, cùng đánh giá, giúp ngài có những nhận định từ nhiều góc nhìn trước khi đưa ra quyết định.
Cuối cùng, ngài là vị giám mục tìm cách phát huy vai trò của giáo dân trong đời sống và sứ mạng của Giáo hội. Giáo dân là khối sức mạnh khổng lồ của giáo phận, không thể chỉ nhìn giáo dân như những người thụ hưởng ân huệ của Chúa qua hàng giáo sĩ, nhưng giáo dân chính là thành phần đang tích cực xây dựng Giáo hội về mọi mặt. Chính vì thế, Đức Hồng y cố gắng khơi dậy sức sống của giáo dân trong TGP bằng nhiều cách: khôi phục các hội đoàn truyền thống đã ngủ quên sau nhiều năm khó khăn; thành lập những nhóm và đoàn thể mới theo ngành nghề như giáo chức, y tế, doanh nhân, để chính anh chị em giáo dân trở thành sứ giả của Chúa ngay trong môi trường nghề nghiệp của mình. Trung tâm Mục vụ được thành hình cũng là để thúc đẩy và tạo điều kiện cho anh chị em giáo dân tham gia vào đời sống Giáo hội cách cụ thể và sâu sắc hơn.
Phong cách làm việc của Đức Hồng y vẫn mãi là bài học cho tôi trong đời giám mục của mình.
Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Khảm
Giáo phận Mỹ Tho
